көкқасқа

көкқасқа
I
зат. зоол. Шегірткенің өзі көк, өзі үлкен түрі. Теңгегүлдің арасында шегірткенің екі к ө к қ а с қ а с ы бірін-бірі шайнап жатыр (Қаз. әдеб., 29.06. 1973, 4).
II
зат. сөйл. Көкқасқа машина. Үйдің алдында ауыл адамдары әдетте «к ө к қ а с қ а» атайтын, үлкен темір қорапты жүк машинасы тұр екен (Б. Шаханұлы, Таңд., 1, 432).
III
Көкқасқа бетеге. бот. Бетегенің бір түрі. Жеңіл газик к ө к қ а с қ а б е т е г е н і қақ жарып, кезеңге шыға келгенде шөпшілердің қосы андағайлап көзге түсті (Қаз. әдеб., 09. 06. 1967, 4). Егін жақтан майда самал үп ете түсті. Тарғыл қурай, к ө к қ а с қ а б е т е г е н і мына жүріске таңдай қақтырғандай маңғаз тербейді (Лен. жас, 01. 10. 1966, 2). Көкқасқа бидайық. Бидайықтың ұзын болып өсетін түрі. Шілде түсе суы тартылып, сабасына түсіп, ажырық, құрақ пен к ө к қ а с қ а б и д а й ы қ екі қапталына тізеден шыққан (С. Досымов, Жаңғырық, 32). Көкқасқа машина. «ЗИЛ» жүк машинасы ауызекі сөйлеу тілінде осылай да аталына береді. К ө к қ а с қ а м а ш и н а н ы ң ол жер, бұл жерін көріп, босаған бұрандаларын қатайтып, кешке дейін шұқылаумен жүрді (Ө. Қырғызбаев, Қырда., 201). Вокзалға келіп, пойыздан түскенде вагонның дәл қарсысында екі к ө к қ а с қ а м а ш и н а тұрады (Ана тілі, 16. 02. 2012, 7). Көкқасқа шегіртке. зоол. Шегірткенің топтасып, үйірімен ұшып жүретін, ауыл шаруашылығына өте зиянды түрі. К ө к қ а с қ а ш е г і р т к е н і ң келтіретін шығыны айтарлықтай: бір тәулікте олардың аса үлкен емес үйірі 1 мың тонна балаусаны жапырып кетеді (Жәндіктер, 21). К ө к қ а с қ а ш е г і р т к е л е р м е н күресу мүмкін емес.Бірақ оның көбеюінің алдын алуға болады. Ол үшін жұмыртқа салған жерді инсектицидтер көмегімен дернәсілдерін құрту қажет (Бұл да). К ө к қ а с қ а ш е г і р т к е н і (саранча) кейде «обыр шегіртке» деп те атайды (Р. Сәтімбеков,.. Қызықты биология, 84).

Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі – Алматы: Мемлекеттік тілді дамыту институты. . 2014.

Поможем написать реферат

Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»